أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
325
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
خبر مرگ خود ميداد بمدّتى پيش ازين ميگفت : قد حان منّى خفوق من بين أطهركم نزديك آمد كه من از ميان شما بروم مشركان و منافقان اين ميشنيدند و انديشه ميكردند و ميگفتند كه : اگر محمّد بميرد ما دين او خراب كنيم و اصحاب او را بكشيم و آواره كنيم چون رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در آن موقف باستاد و آن تقرير كرد و امير المؤمنين على عليه السّلام را بازو گرفت و آن سخن گفت ايشان گفتند كه : انداخت « 1 » و كيد ما باطل شد از آن همه نوميد شدند خداى تعالى اين آيت فرستاد و گفت : [ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ « 2 » ] امروز كافران نوميد شدند از دين شما چون رسول آن را مهمل فرو نگذاشت از كافران مترسيد در متابعت اهل البيت از من بترسيد كه آفريدگار شماام بر ترك متابعت ايشان ، امروز دين شما از بهر شما تمام گردانيدم به آنكه حافظ شرع و نگاهبان دين اسلام را نصب كردم و نعماء خود بر شما به تمام و كمال رسانيدم بولايت اهل البيت و دين اسلام از شما پسنديدم كه تسليم نفس است فرمان اهل البيت را و اين روايت بنظم و سياقت آيت لا يقتر است از جملهء اقوال و رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پس از نزول اين آيت هشتاد روز در دنيا بود آنگه با جوار رحمت ايزدى پيوست و از ائمّه عليهم السلام و بعضى صحابه چون جابر انصارى و ابو سعيد خدرى روايت كردهاند كه : چون رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تقرير ولايت و امامت امير المؤمنين كرد آن مجمع پراكنده نشد تا كه اين آيت آمد [ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي ] رسول گفت : الحمد للّه الّذى جعل كمال الدّين و تمام النّعمة و رضاه برسالتى بولاية علىّ من بعدى طارق بن شهاب گفت كه : حبرى از احبار جهودان بنزديك
--> ( 1 ) - چنان كه در سابق ياد كرديم « انداخت » در اين قبيل موارد بمعنى توطئه و كيد است . ( 2 ) - ابو الفتوح ( ره ) بعد از ذكر همين جزء از آيه گفته : ( ص 97 ؛ سطر آخر ) : « عياشى روايت كرد از صادق عليه السلام كه : گفت : اليوم يئس الذين كفروا من دينكم اذ لم يهمله الرسول فلا تخشوهم فى متابعتنا اهل البيت و اخشونى فى ترك المتابعة اليوم أكملت لكم دينكم باقامة حافظه و أتممت عليكم نعمتى بولايتنا و رضيت لكم الاسلام دينا اى تسليم النفس لأمرنا ، گفت : امروز كافران نوميد شدند از دين شما چون رسول آن را مهمل فرو نگذاشت ، از ايشان مترسى در متابعت ما كه اهل البيتيم و از من بترسى در ترك متابعت امروز دينتان تمام كردم با قامت نگهبانش و نعمت بر شما تمام كردم بولايت اهل البيت و دين اسلام از شما پسنديدم كه تسليم نفس است فرمان ما را ، و چون قولهاى ديگر تأمل كنى بدانى كه بنظم و سياقت آيت اين لايقتر است قولى ديگر در آيت اينست : ( تا آخر كلام او ) .